Tax Free nedir, Tax Refund nedir, Duty Free nedir, Detaxe belgesi nedir
Bu ifadeler çoğu zaman birbiriyle karıştırılır. Bazen de yalan yanlış bilgilerle, abartılı vergi iade oranlarıyla veya heryer yapıyor gibi anlatılıyor. Turlarda sık karşılaştığım bir konu olduğu için hem tanımlama yapmak, hem de yapmanız gereken işlemleri açıklamak istedim. Satın alma aşamasından başlayarak, ülkeden çıkışa kadar yapılan işlemleri anlatacağım. Öncelikle doğru tanımlayalım.

Tax Free ne demek?
Tax Free terimi “vergisiz – vergiden muaf” anlamına gelmekte.
Bir ürünü satın aldığınız ülkede oturmuyor – yaşamıyorsanız, yani durumunuz Turist / Ziyaretçi ise, devletin aldığı verginin bir kısmından muaf olduğunuzu gösterir. Bu muafiyeti – indirimi kazanmak için ürünü aldığınız mağaza veya satıcının belge düzenleme yetkisi olması gerek. Sizin de satın aldığınız ülkede geçici olarak bulunduğunuzu göstermeniz gerek. Bu durumda Tax Refund belgesi alabilir ve vergi iadesi (tax refund) isteyebilirsiniz.

Tax Refund ne demek?
Tax Refund ifadesi “vergi iadesi” anlamına geliyor. Diğer adı Fransızca “Detaxe” olup, İngilizce hali Tax Refund daha yaygındır.
Misafir – Ziyaretçi – Turist olarak bulunduğunuz ülkede satın aldığınız ürüne uygulanan verginin bir kısmından muaf olabileceğiniz (Tax Free hakkı) demektir. Vergide indirim yapılacak ama bu indirimi hak etmeniz için belge, form düzenlenmesi gerek. Bu belgeye Tax Refund Belgesi deniyor.

Duty Free ne demek?
Duty Free terimi “gümrüksüz satış yeri” demektir.
Genellikle sınır kapılarındaki, gümrük kontrol alanında bulunan mağazaları ifade eder. Hava, deniz ve karayolu sınırlarında bulunan ve “gümrük vergisi olmadan” ürün satılan yerdir.
Tax Free ile arasındaki fark… Duty Free satışında gümrük vergisi düşülmüş haliyle ürünü alırsınız.

Tax Refund formu nasıl alınır?
Bunu örnek vererek anlatırsam sizin için daha kolay olacak.

Diyelim Türkiye’den turist olarak İtalya’ya gittiniz. Roma’da, şehir dışındaki outlet mağazasında geziyorsunuz. Camında “Tax Refund” yazısı olan mağazaya girdiniz, kıyafet beğendiniz. Kasada ödeme sırası size geldi… Pasaportunuzu uzatıp ve “please Tax Refund document” diyeceksiniz. Bunun anlamı, “Vergi İade Formu” hazırlanmasını istiyorsunuz. Avrupa’daki tax free – tax refund belgesi verebilen firmalar: Global Blue firması, Planet firması, Solpay firması, Detaxe firması aklıma ilk gelenler.

Sizin pasaport bilgilerinizi bir belgeye elle yazarlar veya bilgisayarda bir form doldurup çıktısını alıp, kaşe basıp formu size verirler. Ürün etiket fiyatının tamamını kasaya ödersiniz. Formu iyi saklayın, İtalya’dan uçakla dönecekseniz havalimanında, karadan dönecekseniz Türkiye’ye girmeden Yunanistan veya Bulgaristan çıkış sınır kapısındaki gümrük bölgesinde “vergi iade talep işlemi” yapacaksınız.

Son aşama, Tax Refund onaylatmak nasıl ve nerede yapılır?
Ürünü aldığınız ülkeden ayrılma zamanı geldi. Havalimanına gittiniz. Tax Refund belgeniz ve belgedeki ürün yanınızda. Önce havayolu kontuarına gidin, biniş kartınızı alın.
Sonra Tax Refund Office veya Custom / Zoll (gümrük) yazan yere gitmeniz gerek. Burası belgeyi ve ürünü kontrol edecek.
Bu ofisin önüne gelince:
1- ürünü alan kişinin pasaportu,
2- ürünü alan kişinin biniş kartı,
3- tax refund belgesi ve satın alma fişi
4- belgedeki ürünlerin hepsini
görevlinin önündeki masanın üstüne belgeleri açarak – dizerek sıralayın. Tüm ürünler oradaysa belgeye damga basacak.

Milano Malpensa, Milano Bergamo ve Roma FCO için özel not...
Tax Free belgesini İtalya’dan aldınız İtalya’dan çıkış yapacaksanız… Milano Malpensa, Milano Bergamo ve bir ihtimal Roma Fiumicino FCO havalimanlarında belgenizi havalimanı içindeki Detaxe Kiosk makinesine okutmanız yeterli olmakta. Eğer “Go to Zoll / Custom office” diyorsa -> yukarıdaki işlemi yapın.

Paris CDG ve Paris Orly için özel not…
Tax Free belgesini Fransa’dan aldınız Fransa’dan çıkış yapacaksanız… havalimanı içindeki Detaxe Kiosk makinesine okutmanız yeterli olmakta. Makine “Approved” dediğinde, zarfına koyun ve yan taraftaki posta kutusuna atın.

Uygundur damgası olan Tax Refund Formu Ne Yapılır?
1- Postayla göndermek… Belgeyi tax refund zarfına koyun. Posta kutusu bulup zarfı posta kutusuna atın. 2 ile 4 ay sonra forma yazdığınız kredi kartınıza iadesi gönderilir.

2- Nakit iade almak… Bazı havalimanlarında tax refund formunda ismi yazan firmaların ofisleri var. O ofise gidip iadenizi nakit alabilirsiniz. Ama bazıları akşam olduğunda veya haftasonu kapalıdır. Bu durumda form üzerine kredi kartı numaranızı yazın, firmanın verdiği zarfın içine koyup, posta kutusuna atın. Formun üstündeki barkodlu kısmın fotoğrafını çekmeyi unutmayın.

Bazı havalimanlarında Nakit İade ofisler yoktur. Döviz büfeleri “yetkili acenta” gibidir, formu verince nakit iade yapar.
Aman dikkat… yetkili acenta gibi dediğim döviz büfeleri, iade alacağınız tutarı kuşa çevirir. Hem komisyon alıp hem de euro değil dolar vereyim diyor, alacağınızın %40’ı gidiyor.

Tax Free satın alma ve Tax Refund belgesini kimler alabilir?
1- Öncelikle, ürünü aldığınız yerde, ülkede (Mısır, Dubai, Malezya, Fas, vs) veya Avrupa Birliği (AB) içinde yaşamıyor olmalısınız. Yabancılar, turistler de Türkiye’ye geldiğinde Tax Refund yazısı olan mağazalardan alışveriş yaptığında vergi iade formu alabilir, havalimanına gidince gümrükte işlem yaptırır ve ülkesine döner.

2- Ürünü alacağınız mağaza camında “Tax Refund” yazısı olmalı. Yazı yoksa kasaya gidip sorun, “Tax Refund Document” veriyor mu? “Verebiliyorum ama sadece şu şu şu ürünler için, diğer ürünlere veremiyoruz” diyebilir.

3- Tax Refund belgesi vermesi için en az kaç paralık harcama yapılması gerekiyor? Harcama bedeli ve ürün türü ülkeden ülkeye değişir. Örnek, Almanya’da bir mağaza 75 euro’luk ayakkabı için tax refund formu verebilir. Ama aynı ayakkabı Fransa’da 110 euro olup, Fransa bu harcamaya vergi iade formu vermiyor olabilir.

4- Tax Refund belgesi düzenleyecek… Pasaportunuzu verin, Adınız, Soyadınız, Pasaport no, Doğum Tarihi, vs bilgilerinizi forma yazması gerek.

5- Formda doldurulması gereken yerler var; adres, eposta, cep telefon no, kredi kartı numaranızı soran yerleri doldurun, imzanızı atın. Formu doldurunca barkodlu kısmın fotoğrafını çekin.

6- Tax Refund belgesi için bazı ürünlerde yaş sınırı vardır. 16 yaş ve üstüne parfüm, kozmetik, takı vb alışverişinde belge verilir. Ama elektronik ürünlerde tax refund belgesi düzenlenmesi için 17 yaş bitmiş yani 18 yaşından gün alınmış olması gerekir.

Duty Free bölgesinde alışveriş miktarı
Havalimanı, Cruise Port, Limanlar ve Karayolu sınır kapılarında Duty Free mağazaları bulunur. Burada satın alma sınırınız var. Mesela Türk Duty Free mağazalarında alışveriş yapıp Avrupa’ya uçacaksanız kişibaşı en fazla 3 karton sigara alabilirsiniz…. Ama 3 karton sigara ile Belçika’ya Almanya’ya giremezsiniz. Yani gideceğiniz ülkenin gümrük kurallarını bilmeniz gerekiyor.

Türkiye Gümrük Kuralları’nı bir başka yazıda ele alacağım.

Önemli kısım… Belgede ismi yazan kişi, ülkeden çıkacak kişi olmalı. Ürünü siz aldınız ama başkasıyla Türkiye’ye göndereceksiniz… Siz o ülkeden ne zaman çıkacaksanız o zaman götürün.

Önemli ayrıntı… Tax Refund formunun satın alma tarihinden itibaren 3 ay içinde postaya verilmiş olması veya iadesinin kendi / yetkili ofislerinden talep edilmesi gerekiyor.

Tax Free iade oranı ne kadar olacak?
Her ülkenin ürünlere uyguladığı vergi oranı farklıdır. Bu yüzden size sağladığı kısmi indirim oranı da farklı olacaktır.

Tax Refund belgesi Avrupa Birliği ülkelerinde yaklaşık ortalama elektronik ürünler için %12, kozmetik için %10, ayakkabı ve giyim eşyalarında %10 gibi indirim uygulanır.

Tax Free ile ne kadar iade alırım?
Yani 1000 euro elektronik eşya alışverişi yaptınız. Elektronik eşya %12 indirim dersek 107 euro iade alacaksınız. Ama Tax Refund yetkili firması sizin alacağınız iadeden yüzde oranında komisyon veya hizmet bedeli alacak. Kredi kartınıza iade edilecekse size 90 – 94 euro civarı iade yapacak. Eğer iade nakit olacaksa size 80 euro civarında iade yapacak.